Schilderijen 1665 - 1669
Meisje met de rode hoed (1665)
Washington, National Gallery / www.nga.gov
Dit werk verschilt drastisch van al Vermeers andere werken. Zelfs naar zijn standaarden is het klein. Het is, zover we weten, Vermeers enige werk geschilderd op hout. En het belangrijkst: zijn directheid en intimiteit contrasteren scherp met de meditatieve stemming van zijn andere schilderijen.
Ondanks zijn beperkte afmetingen, heeft de grote schaal van het meisje veel effect. Ze communiceert als het ware direct met de toeschouwer. Haar open blik en licht geopende mond geven een gevoel van spontaniteit. Het rood van de hoed en het blauw van de kleren contrasteren sterk met de achtergrond. Vermeer behield de warmte in de kleding door het blauw te verven op een roodbruine achtergrond. De subtiel geaccentueerde ogen en mond van het meisje verlevendigen haar gelaatsuitdrukking.
Bronnen:
http://artchive.com
De liefdesbrief (1666)
Amsterdam, Rijksmuseum / www.rijksmuseum.nl
Hier zien we vanuit het donker twee mensen in een huiselijke omgeving, maar Vermeer geeft het geheel een emotionele lading. Via de tegels gaat uw blik naar de musicerende vrouw met snaarinstrument. De meid met een brief verstoort haar bezigheid. Het ongelezen bericht brengt haar zichtbaar van haar stuk.
Hoewel de glimlach van de meid en het kalme zeegezicht op de achtergrond lijken te suggereren dat haar zorgen ongegrond zijn, blijft het verbazingwekkend dat een welvarende vrouw zo van slag raakt van een ongeopend epistel.
Het geheel benadrukt de wispelturigheid van de liefde. Vermeer creëerde hier een sterk contrast tussen de donkere voorgrond met het verfomfaaide muziekboek en de lichte ruimte met de vrouwen op de achtergrond.
Bron:
www.wikipedia.nl
Schrijvend meisje/Schrijvende vrouw in het geel (1666)
Washington, National Gallery / www.nga.gov
Op dit olieverfschilderij zien we een meisje dat aan het schrijven was. Ze is onderbroken, dus kijkt zij voorzichtig op om te zien wat er aan de hand is. Ze draagt twaalf parels (tien aan haar ketting en twee oorbellen).
Veel van Vermeers schilderijen hebben hun setting in zijn eigen huis, dat hij erfde. Veel van de voorwerpen, zoals het kleed op tafel en de parelketting, komen terug in andere werken. Dit heeft geleid tot de speculatie dat de objecten van hem of zijn familieleden waren, en zelfs dat de onderwerpen van zijn schilderijen familie zijn.
Bron:
http://en.wikipedia.org
Dame en dienstbode (1666)
New York, Frick Collection / www.frick.org
Hoewel het verhaal van dit werk zonder omhaal is, zijn de psychologische implicaties complex. Twee thema’s zijn subtiel met elkaar verweven. Aan de ene kant zien we de elegante dame kijken naar de net aangekomen verzegelde brief, die een soort relatie suggereert met een verre geliefde. Aan de andere kant komt de versluierde relatie tussen de dame en haar meid tot uiting door heimelijke blikken en lichaamstaal.
De onzekerheid van de dame is subtiel bedekt door haar peinzende blik, waarvan de schilder niet toestaat dat wij die helemaal zien, haar geopende mond en het vragende gebaar van haar vingertoppen die zij net naar haar kin heeft gebracht. De blik van de meid, hoewel directer geportretteerd, valt desalniettemin niet te ontcijferen. Haar open mond vertelt ons niet wat ze niet heeft gezegd. Hoewel de eerbied van haar postuur haar in een ondersteunende, positieve rol lijkt te brengen. Hoeveel weet de dame van de boodschap die ze ontvangt? Komt die van dezelfde persoon als wie ze haar eigen brief schrijft? En is de meid misschien meer dan een boodschapster?
Juist wat schuilgaat achter de uitwisseling van woorden en blikken tussen de twee vrouwen, zoals de geopende brief zelf, lijkt een eeuwigheid te duren waarbij elke toeschouwer de uitwisseling kan uitleggen in het licht van zijn eigen behoeften en verwachtingen.
Bron:
www.essentialvermeer.com
De astronoom (1668)
Parijs, Louvre / www.louvre.fr
De astronoom toont een wetenschapper die een hemelbol van Jodocus Hondius bestudeert, op tafel de Institutiones Astronomicae et Geographicae van Adriaan Metius uit 1621 en aan de muur een bijbelse afbeelding van de gevonden Mozes. In de 17e eeuw waren astronomie en navigatie namelijk nauw met elkaar verbonden. Mozes wordt vaak beschouwd als de eerste bekende navigator omdat hij zijn volk door de Rode Zee voerde. (ontleend aan Wikipedia)
Het is een vrijwel onuitroeibare mythe dat dit schilderij, net als De Geograaf, Antoni van Leeuwenhoek afbeeldt hoewel daar geen direct bewijs voor bestaat.
Zo waren Van Leeuwenhoek en Vermeer plaatsgenoten en waren zij even oud. Zowel Van Leeuwenhoek als Vermeers vader waren actief in de lakenhandel. Daar de afbeeldingen van de vorsende mens zo volledig afwijken van Vermeers overig werk zijn zij vrijwel zeker in opdracht vervaardigd.
Bron: www.wikipedia.nl
De geograaf (1669)
Frankfurt am Main, Städelsches Museum / www.staedelmuseum.de
De geograaf toont de wetenschapper in een moment van reflectie. De wetenschappelijke voorwerpen die hem omringen duiden op de jachtige activiteiten die aan de contemplatie voorafging.
De globe van Jodocus Hondius laat ons de Indische Oceaan zien, of een verwijzing naar de voor de Republiek economisch zo belangrijke regio of een benadrukking van het wetenschappelijk karakter van het werk, de andere kant van de bol is namelijk rijkelijk versierd. Aan de muur een kaart van Europa door Willem Jansz. Blaeu uit 1600 en op tafel een opgerolde kaart die ernstig heeft geleden onder diverse restauraties.
Bron: www.wikipedia.nl
Toelichting
Deze pagina geeft een gedetailleerde beschrijving van alle schilderijen van Johannes Vermeer van 1665 - 1669.